Inhoud Voorwoord
1
Deel 1 Het lichaam
5
Hebben mensen net als kippen wit en rood vlees? 6 Kunnen mensen in hun slaap een m isdaad begaan? 7 Kunnen mensen hoorns krijgen? 8 Zien blinden in hun dromen? 10 Kunnen dromen de toekomst voorspellen? 11 Kunnen wratten door wilskracht weggaan? 12 Waarom zien gezichten eruit zoals ze eruitzien? 13 Gaan Siamese tweelingen samen dood? 15 Kun je van uit je neus eten ziek worden? 16 Waar blijft je lichaamswarmte als die uit je lichaam is getrokken? 17 Kan het voorkomen dat je in één taal stottert maar in een andere vloeiend spreekt? 18 Kan haar plotseling wit worden? 19 Waarom hebben mannen tepels? 20 Bestaan er mensen die geen winden laten? 22 Kunnen dromen je helpen als je wilt afvallen of stoppen met roken? 23 Kunnen mannen zwanger worden? 24 Is er meer mensenvlees dan ander vlees op aarde? 25 Kun je jezelf opereren? 27 Hoe gevoelig zijn de vijf zintuigen? 28 Hoe komt het dat sommige mensen hun oren kunnen bewegen? 29 Waarom zie je felle lichten als je op je dichte oogleden drukt? 30 Waarom proef je niks als je verkouden bent? 31 Beelden slaapwandelaars hun dromen uit? 32 Kun je je eigen urine drinken als je erge dorst hebt? 34 Hebben kleuren invloed op je eetgedrag? 35 Waarom stinkt zweet? 36 Zou de moderne mens het in een worstelwedstrijd kunnen winnen van een Neanderthaler? 37
Ihhoud Kunnen mannen zwanger worden?
VI
Zal het ooit mogelijk zijn iemand in te vriezen en in de toekomst weer tot leven te wekken? 39 Waarom moet je van bier meer plassen dan van andere drank? 40 Leef je langer als je chocolade eet? 41 Waarom zijn sumoworstelaars zo dik? 42 Kun je je kleren opeten als je erge honger hebt? 43 Kunnen mannen een baby borstvoeding geven? 44 Kan een lichaam zonder hoofd leven? 45 Kunnen mannen schijnzwanger zijn? 46 Kunnen mensen door het juiste voedsel te eten gaan gloeien als vuurvliegjes? 47 Kun je iemand bij de haren optillen zonder het haar uit te trekken? 48 Kunnen Siamese drielingen bestaan? 50 Kan menselijk maagzuur een auto oplossen? 51 Waarom zijn er evenveel mannen als vrouwen? 52 Kan een hoofd zonder lichaam leven? 53 Kan seks je van hoofdpijn afhelpen? 54 Veroorzaakt het drinken van teveel thee bloedarmoede? 55 Hoe kun je met blote voeten over roodgloeiende kolen lopen? 56
Deel 2 De liefde
59
Waarom is zoenen zo populair? Trekken tegenpolen elkaar aan? Waarom worden meisjes tegen sluitingstijd knapper? Helpt het om zoenen te oefenen op voorwerpen? Hoe oud moet je zijn om verliefd te kunnen worden? Hoe kieskeurig zijn de meeste mensen bij het kiezen van een date? Hoe weet je of een huwelijk stand zal houden? Is gevaar bevorderlijk voor romantiek? Bestaat liefdesromantiek in alle culturen? Flirten mensen in alle culturen op dezelfde manier? Doet lengte ertoe als het om de liefde gaat? Kunnen dromen tot ware liefde leiden? Waarom is de liefde zo wispelturig? Kun je beter zelf je geliefde dumpen of gedumpt worden? Werkt het als je opzettelijk koel doet? Werkt muziek romantiek in de hand? Dromen mannen vaker over hun vrouw, over andere vrouwen of over andere mannen?
60 61 62 63 64 66 67 69 70 71 72 74 75 76 77 79 80
83 84 86
87
Kunnen vampiers echt hebben bestaan? 88 Hoe lang kun je blijven leven als je levend bent begraven? 90 Kunnen lijken zich letterlijk in hun graf omdraaien? 91 Kun je doodgaan van seks in een droom? 92 Wat is het snelst fataal: wisselstroom of gelijkstroom? 93 Komt het vaak voor dat mensen op het toilet doodgaan? 95 Ziet een MRI-scan van een lijk er anders uit dan die van een levend lichaam? 96 Worden patiënten soms tijdens een operatie wakker? 97 Kan een voodoovloek dodelijk zijn? 98 Kan het dat je bij een zwaar ongeluk geen pijn voelt? 99 Hoe zou het zijn om in de ruimte dood te gaan? 100 Zou een cent die van het Empire State Building naar beneden wordt gegooid een mensenschedel doorboren? 101 Zou een afgehakt hoofd zichzelf op de grond voelen vallen? 102 Kun je doodgaan van het lachen? 103 Eet een kat of hond zijn baasje op als die overlijdt en het huisdier alleen en zonder voer achterblijft? 104 Kunnen dromen je bijtijds waarschuwen voor ziekte? 106 Als je in een droom sterft, ga je dan ook echt in je slaap dood? 107 Van welk voedsel worden de meeste mensen ziek? 108 Kun je je dood schrikken? 110 Kan een zwart gat ons allemaal doden? 111 Is het onredelijk bang te zijn om levend begraven te worden? 112
Deel 4 Dieren
113
Is een ‘hondenjaar’ echt gelijk aan zeven mensenjaren? Hoe verschilt seks bij dieren van seks bij mensen? Kunnen dieren onder hypnose worden gebracht? Als bliksem in water inslaat, gaan alle vissen in dat water dan dood? Kunnen mensen en chimpansees zich onderling kruisen?
114 116 117 118 119
Ihhoud
Deel 3 De dood
81 82
VII Kunnen mannen zwanger worden?
Waarom scheiden zoveel echtparen? Hoe belangrijk is geur voor de paringsdrang van mensen? Waarom is het zo moeilijk om te praten met iemand tot wie je je aangetrokken voelt? Kan iemand allergisch zijn voor zoenen? Hoe zag de liefdesromantiek eruit toen Shakespeare Romeo en Julia schreef?
Ihhoud Kunnen mannen zwanger worden?
VIII
Zou een mens een dinosaurus kunnen ontlopen? 120 Kunnen blindengeleidehonden net zo goed zien als mensen? 121 Voelen honden het aan als hun baasje ziek is? 123 Herkennen chimpansees zichzelf in een spiegel? 124 Houden dieren van alcohol? 125 Kijken honden televisie? 126 Waarom zijn honden zulke geweldige huisdieren? 128 Kunnen mensen harder bijten dan honden? 129 Gaat een gifslang dood als hij zichzelf bijt? 131 Wat is het grootste dier dat ooit op aarde heeft geleefd? 132 Hoe werken slangen grote dieren in hun geheel naar binnen? 133 Kun je zieke honden en katten medicijnen geven die voor mensen bedoeld zijn? 134 Bestaan er ‘stealth’-insecten? 135 Waarom bestaat er meer bijgeloof over katten dan over honden? 136 Hoe zien dolfijnen en hoe vertellen ze hun vrienden wat ze gezien hebben? 137 Laten alleen zoogdieren scheten (pardon, winden)? 138 Wat is het sterkste door dieren gemaakte materiaal? 139 Wat is schoner, een vaatdoekje of een hondentong? 140 Raakt een muis gewond als hij van een wolkenkrabber valt? 143 Welk dier kan het hardst bijten van alle dieren die ooit hebben bestaan? 144 Hoe kun je het best een krokodil ontlopen? 145 Hoe hoog kunnen insecten vliegen? 146 Verdrinkt een bij als hij kopje onder gaat? 147 Zijn chimpansees geïnteresseerd in pornofilms? 148 Waarom komt een kat altijd op zijn pootjes terecht? 150 Is paardenmelk echt goed voor elk? 151
Deel 5 En wat je verder nog wilde weten
153
Hoe ontstaat een klavertjevier? Is methaangas reukloos of stinkt het? Wat zit er in E-nummers? Als een wolkenkrabber hoger is dan 450 meter, kan de bliksem dan op de zijkant inslaan? Waarom verzuurt wijn wel en jonge jenever niet? Hoe heet is een bliksemflits? Hoe lang kauwen we al kauwgom? Groeien paprika’s in alle kleuren van de regenboog?
154 155 156
Bronnen
165
158 159 161 162 163
et verschijnsel dat mensen in hun slaap strafbare feiten plegen, komt vaker voor dan oorspronkelijk werd gedacht. Het houdt in dat iemand als gevolg van een slaapverstoring of -stoornis opstaat en mensen lichamelijk letsel toebrengt of eigendommen van anderen vernielt, aldus de Newsletter of the American Academy of Psychiatry and the Law. Geweldsmisdrijven die met slaap geassocieerd worden, kunnen zich voordoen als mensen plotseling wakker schrikken of aan het slaapwandelen zijn. Het kan zijn dat mensen in dergelijke gevallen niet volledig ontwaken uit een niet-droomslaap, bijvoorbeeld door het gebruik van geneesmiddelen, alcohol of andere genotsmiddelen. Ook kan het een gevolg zijn van psychosociale stress. Een van de kenmerken van de stoornis ‘REM-sleep behaviour disorder’ is dat mensen in hun slaap gaan hallucineren en hun dromen actief gaan uitbeelden. ‘Slaapdronkenheid’ kan zich voordoen in de overgangsperiode tussen slapen en waken. Plotseling wakker worden veroorzaakt dan verwarring en desoriëntatie, met als mogelijk resultaat ernstige agressie en zelfs moord. Gelukkig zijn de vergrijpen die mensen in hun slaap plegen meestal niet zo ernstig. Het kan zijn dat iemand eens slaperig probeert een klap uit te delen. Een man die poedelnaakt over een gemeenschappelijk balkon heen en weer liep, zich blijkbaar niet bewust van de aanwezigheid van zijn buren, werd veroordeeld wegens openbare schennis van de eerbaarheid. Een vrouw die haar echtgenoot vijftien messteken toebracht – hij overleefde het – beweerde dat ze in slaap was toen ze dat deed. De aanklacht tegen haar werd ingetrokken. De rechtelijke macht heeft er duidelijk moeite mee te bepalen hoe moet worden omgegaan met de schimmige kwestie van de aansprakelijkheid van slaapwandelaars.
Kunnen mannen zwanger worden?
H
Deel 1 Het lichaam
Kunnen mensen in hun slaap een misdaad begaan?
Deel 1 Het lichaam
Kunnen mensen hoorns krijgen?
Kunnen mannen zwanger worden?
I
n Whitejacket , een roman van Herman Melville, wordt melding ge-maakt van een oude vrouw bij wie een ‘afzichtelijke gekrulde hoorn, zoals die van een ram’ uit het voorhoofd groeit. Was dit een staaltje van Melville’s literaire verbeeldingskracht of zou het kunnen dat bij deze vrouw echt een hoorn uit haar voorhoofd stak? Waarschijnlijk was het waar, want er hebben altijd mensen met hoorns bestaan, zegt arts Jan Bondeson. De Mexicaan Paul Rodrigues had de grootste hoorn die ooit is opgetekend. Hij hield zijn hoofd altijd bedekt, totdat er in 1820 op zijn werk een vat op zijn hoofd viel en hij bewusteloos raakte. Toen omstanders zijn hoofddeksel afdeden, ontdekten ze drie hoornige uitwassen met de textuur van ramshoorns en een omtrek van zo’n 35 centimeter. Hij herstelde en zijn geval werd in een medisch tijdschrift beschreven. Volgens de moderne dermatologie kunnen hoorns overal op het lichaam opduiken. Ze bestaan uit concentrische lagen epitheelcellen. Ongeveer 65 procent wordt veroorzaakt door huidwratten of andere ziekten en is goedaardig. In tegenstelling tot echte hoorns hebben ze geen kern van been. Een beroemd geval is dat van de Française madame Dimanche uit de jaren dertig van de vorige eeuw, die bekend stond als ‘moeder Hoorn’. Zij had een 25 centimeter lange hoorn op haar hoofd die zo zwaar was dat het haar uitputte om het ding met zich mee te dragen. Veel chirurgen boden aan de hoorn te verwijderen, maar ze sloeg hun aanbod altijd af. Toen ze tegen de tachtig liep, stemde ze uiteindelijk toe. Ze was bang haar Maker te ontmoeten ‘met zo’n duivels ornament op haar hoofd’.
Kunnen mannen zwanger worden?
Deel 1 Het lichaam
Zien blinden in hun dromen?
Deel 1 Het lichaam
M
Kunnen mannen zwanger worden?
10
ensen die blind zijn geboren, hebben geen beelden om op terug te vallen. Ze dromen in waarnemingen die ze met hun andere zintuigen hebben gedaan. Maar mensen die door een ongeluk of ziekte blind zijn geworden, blijven in beelden dromen. Deze dromen kunnen een bijzondere emotionele betekenis krijgen, zegt psycholoog Raymond E. Rainville van de State University of New York, die zelf op zijn vijfentwintigste blind is geworden. Een veel voorkomend type droom is de ‘terugdraaidroom’. Zo vertelde een blinde man aan Rainville dat hij in een droom was teruggegaan naar het ongeluk waardoor hij blind was geworden. In die droom ging hij op tijd languit op de vloer van de auto liggen om te voorkomen dat hij ernstig gewond zou raken. Vanuit die veilige positie zag hij hoe de vrachtwagen die op zijn auto inreed het dak van de auto afrukte. In herinneringsdromen, die veel voorkomen in het eerste jaar dat iemand blind is, worden prettige beelden herleefd. De dromer ziet dan bijvoorbeeld een stoet prachtig geklede vrouwen langslopen of geniet visueel van een enorme, versgebakken, in punten gesneden pizza. Rainville: ‘Mijn ervaring is dat deze dromen meestal het gevolg zijn van een emotioneel prikkelende gebeurtenis overdag.’ Op een diep niveau helpen deze dromen waarschijnlijk niet alleen bij het verwerken van trauma’s, maar ook bij het verwerken van informatie. Als Rainville’s dochter bijvoorbeeld haar haren kort laat knippen, ervaart hij dat als volgt: ‘Ik tast haar korte haar af met mijn vingertoppen, bewonder het en geef er commentaar op. Maar de volgende keer dat ik overdag spontaan aan haar denk, zie ik haar nog steeds met lange haren. Pas als ik haar in een droom met haar nieuwe kapsel heb gezien – als ik haar dus echt heb gezíen – heeft ze kort haar in het beeld dat ik van haar krijg als ik aan haar denk.’
Kunnen vampiers echt hebben bestaan? Deel 3 De dood
H
Kunnen mannen zwanger worden?
88
et zou best kunnen dat de vermeende vampiers uit de zestiende eeuw leden aan hondsdolheid, een ziekte die door de moderne geneeskunde grotendeels is uitgebannen, zegt dr. Juan Gomez-Alonso. Vampierverhalen dateren van vele eeuwen geleden, maar de moderne variant van deze verhalen is ontstaan na een grote uitbarsting van hondsdolheid in Centraal Europa aan het begin van de achttiende eeuw. Hier volgt het bewijs: • Vampiers bijten mensen; 25 procent van de mensen met hondsdolheid doen dat ook. • Vampiers verleiden vrouwen; mensen die aan hondsdolheid lijden zijn vaak hyperseksueel en hebben in sommige gevallen wel tot dertig keer per dag seks. • Dracula verscheen op door de maan verlichte balkons; mensen met hondsdolheid hebben vaak verstoorde slaapcycli en lijden aan slapeloosheid. • Vampiers mijden spiegels en knoflook; hondsdolheidpatiënten zijn overgevoelig voor sterke stimuli zoals lichten, spiegels en knoflookgeur. De link met spiegels is zo sterk, zegt Gomez-Alonso, dat men vroeger iemand als niet-hondsdol beschouwde als hij ertegen kon om zijn spiegelbeeld te zien. • Waar vampiers zijn, zijn ook vaak wolven en vleermuizen – twee diersoorten die hondsdolheid kunnen krijgen en deze via beten door kunnen geven.
Kunnen mannen zwanger worden?
89
Deel 3 De dood
Hoe lang kun je blijven leven als je levend bent begraven? Deel 3 De dood
I
Kunnen mannen zwanger worden?
90
n griezelverhalen blijven mensen vaak nog dagen leven nadat ze in een hermetisch afgesloten doodskist zijn begraven. Geloof die verhalen maar niet, zegt arts Jan Bondeson,verbonden aan de medische faculteit van de University of Wales. Het levend begraven van mensen is een macaber verschijnsel uit de negentiende eeuw. Sommigen stellen dat van elke honderd begrafenissen er tien te vroeg plaatsvonden. Verhalen over ‘bevallingen in een doodskist’ werden als duidelijk bewijs van een afschuwelijk levenseinde beschouwd. Maar door rottingsgassen in kadavers liep de druk in de buikholte hoog genoeg op om een ongeboren kind uit te drijven. In een Duits artikel uit het midden van de negentiende eeuw wordt het geval beschreven van een ‘gedempte explosie’ uit de doodskist van een zwangere vrouw die een etmaal daarvoor begraven was. ‘Het ongeboren kind was met een behoorlijke kracht uit de baarmoeder gedreven.’ Een psycholoog rekende uit dat mensen die werkelijk levend begraven zijn voor hoogstens zestig minuten lucht hebben. Vervolgens testte een zekere dr. Von Roser dit in 1859 door ratten, muizen en een grote hond levend te begraven in een hermetisch afgesloten doodskist met een glazen deksel. Enkele knaagdieren bleven in leven door de andere op te eten en zich een weg naar buiten te knagen, maar de hond was er na twee uur beroerd aan toe. Binnen drie uur was hij dood. Omdat een hond minder ruimte inneemt, meende de dokter dat zestig minuten voor een mens wel ongeveer klopte.
Kunnen lijken zich letterlijk in hun graf omdraaien?
• Het klassieke thema van de hand van een zondaar die uit het graf steekt, vindt zijn oorsprong in de gewoonlijk ondiepe graven uit het verleden en de aanwezigheid van aasetende dieren die zich vastbijten in de lichaamsdelen die omhooggetrokken kunnen worden – meestal de armen. • Bij zwangere vrouwen die doodgaan, wordt de foetus soms een paar dagen later uitgedreven, waardoor het lijkt alsof ze levend begraven zijn en het kind in de doodskist gebaard hebben. • Kauw- en zuiggeluiden zijn niet ongewoon in mortuaria en op begraafplaatsen. ‘Als een lijk openbarst als gevolg van opzwelling door rottingsgassen, kan het vrijkomen van deze gassen, lichaamsvloeistoffen en in verbazingwekkend grote aantallen aanwezige maden hoorbaar zijn.’ Een negentiende-eeuwse grafdelver vertelde dat hij tot drie weken nadat iemand in een ondiep graf begraven was afschuwelijke geluiden uit het graf hoorde opstijgen. • De ledematen van een opgegraven lijk kunnen op een angstaanjagende manier reageren als de lijkstijfheid eenmaal verdwenen is en ze vrij ‘rond kunnen zwaaien’ onder invloed van de zwaartekracht. • Een lijk kan een kreet slaken als het een staak door zijn borstkas geslagen krijgt, niet omdat het een vampier is die tot leven komt, maar omdat dit een krachtige luchtstoot langs de stemspleet veroorzaakt.
91 Kunnen mannen zwanger worden?
eel eeuwenoude folklore is terug te voeren op het gebrek aan kennis bij mensen over de natuurlijke processen rond lijken, schrijft Paul Barber van het Fowler Museum of Cultural History van de University of California in Los Angeles.
Deel 3 De dood
V
Kun je doodgaan van seks in een droom? Deel 3 De dood
B
Kunnen mannen zwanger worden?
92
ij gedroomde seks treden fysiologische veranderingen op die vrijwel gelijk zijn aan de fysiologische veranderingen die optreden bij gelijksoortige activiteiten in wakkere toestand, zegt Stephen LaBerge, onderzoeker aan Stanford University. Een belangrijke uitzondering daarop is echter de hartslag, die in dromen maar weinig omhoog gaat; tijdens werkelijke seks verdubbelt of verdrievoudigt deze. Dit feit kan een praktisch voordeel hebben. Voor hartpatiënten kan seks een gevaarlijke en soms fatale vorm van lichaamsbeweging zijn. ‘Gedroomde seks echter lijkt volkomen veilig voor iedereen, en voor veel verlamde mensen is het misschien wel de enige mogelijke vorm van seksuele ontlading.’