Cultuur & Kunst BEST 2016 en verder IN15-04055
*IN15-04055* Pagina 1 van 15
Actieve cultuurparticipatie is voor alle leeftijden. Iedere Nederlander moet in verschillende leeftijdsfasen voldoende mogelijkheden krijgen om zich cultureel te ontplooien. Zo’n culturele levensloop stimuleert de creativiteit van het individu, bevordert sociale cohesie (samenspel en samenwerking) en geeft maatschappelijke meerwaarde.
Raad voor Cultuur1
1
Meedoen is de Kunst – Raad voor Cultuur 2014
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 2 van 15
Inhoud
4
Cultuur en Kunst Amateurkunst & volkscultuur
7 8
Bibliotheek CULTUUR- en kunstEDUCATIE
11
Beeldende Kunst
13
IN15-04055
IN15-04055
-
Pagina 3 van 15
Cultuur en Kunst Deze Cultuur- en Kunstnota Best 2016 en verder geeft op hoofdlijnen de koers aan voor cultuur en kunst. In een veranderde samenleving wordt van inwoners en organisaties verwacht dat ze zoveel mogelijk op eigen kracht werken. De gemeente heeft hierbij een faciliterende rol. Alle zaken die uit eigen initiatief ontstaan laten we nadrukkelijk over aan de eigen kracht van inwoners of organisaties van waaruit dit initiatief is ontstaan, waarbij we mogelijk wel faciliteren. We laten los in plaats van zaken over te nemen. Dit betekent echter niet dat we als gemeente hieraan geen waarde hechten, in tegendeel, alleen vervult de gemeente niet altijd een rol in alles wat waardevol is. We maken duidelijke keuzes over de inzet van de beschikbare middelen (geld, tijd en andere faciliteiten). Uitgangspunt is dat we het goede willen behouden en waar noodzakelijk en mogelijk nieuwe initiatieven op het gebied van cultuur ondersteunen. Het belangrijkste criterium dat we hierbij hanteren is dat we als gemeente een taak hebben om te investeren in iets van culturele waarde voor de inwoner van Best als hierin niet wordt voorzien door marktpartijen. Dit geldt bijvoorbeeld voor kunst in de openbare ruimte, bibliotheekwerk of Sinterklaas. In deze Cultuur- en Kunstnota worden de culturele ambities van de gemeente Best benoemd op het gebied van cultuur en kunst. Hierbij gaat het om wat we als gemeente willen bereiken op gebieden: Amateurkunst en Volkscultuur, Bibliotheek, Cultuur- en Kunsteducatie en Beeldende Kunst. De ambities zijn aan het eind vaan ieder hoofdstuk te vinden in een kader. Deze Cultuur- en Kunstnota dient als parapludocument zonder einddatum. Aan de Cultuurnota worden actieplannen per twee jaar gekoppeld. In deze actieplannen worden de concrete activiteiten voor de komende twee jaar opgenomen, inclusief de benodigde middelen. Het gaat om acties die bijdragen aan de in deze nota genoemde ambities. Te denken valt aan de realisatie van een nieuw kunstwerk, het betrekken van specifieke doelgroepen bij cultuur en kunst of een tentoonstelling over het lokaal immaterieel erfgoed.
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 4 van 15
N O
T
A
Cultuur kan van heel breed gedefinieerd worden: alles wat door menselijk handelen is gemaakt, maar ook smaller wanneer het alleen gaat om culturele uitingen als gewoonten en gebruiken in een land, kleding, feesten en eetgewoonten. Onder kunst wordt in het algemeen verstaan: het product van creatieve menselijke uitingen. Het gaat dan om schilderen, tekenen, fotografie, grafiek, beeldhouwen, moderne media, theater, muziek en zang, dans, film, bouwkunde of architectuur, literatuur en poëzie.
Deze Cultuur- en Kunstnota gaat over kunst en cultuur. Wat verstaan wij in Best onder Kunst en Cultuur? Het gaat om amateurkunst, volkscultuur, de bibliotheek, cultuureducatie en beeldende kunst in de openbare ruimte. Onder amateurkunst vallen de podiumkunsten (theater, dans en muziek), letteren (lezingen en literaire avonden) en cultuurparticipatie (in de wijk of op school). Onder volkscultuur wordt het immaterieel erfgoed verstaan in de vorm van Sinterklaas, Carnaval, Koningsdag en herdenkingen en de bevrijding. Materieel erfgoed is niet opgenomen in deze Cultuur- en Kunstnota. De gemeente Best hecht waarde aan culturele activiteiten in Best. Een aantrekkelijk kunst- en cultuurklimaat is van belang omdat het de inwoners de mogelijkheid geeft zich te verrijken en talenten te ontwikkelen. Daarnaast geeft het uitdrukking aan de identiteit van de gemeente en haar inwoners. Het draagt bij aan de sociale cohesie en geeft impulsen voor innovatie en vernieuwing. Specifiek is het belangrijk dat er in het centrum van Best reuring is en er daardoor mensen op de been gebracht worden in het centrum van Best. Nieuwe initiatieven en extra activiteiten zorgen voor meer gezelligheid en levendigheid. Verder IN15-04055
IN15-04055 Pagina 5 van 15
wil de gemeente ruimte bieden voor experimenten en vernieuwing, waardoor kunst en cultuur aansluiten bij de manier waarop mensen kunst beleven. Bovendien wil de gemeente de samenwerking tussen culturele partijen vergroten. Om bovenstaande doelstellingen te realiseren is door de gemeenteraad een besluit genomen om in het centrum van Best tot realisatie te komen van een Culturele Hotspot. Deze plek biedt als culturele ontmoetingsplek meerwaarde voor het culturele klimaat in Best, door culturele partijen bij elkaar te brengen en samenwerking, reuring en innovatie te stimuleren. Meer specifiek biedt de Culturele Hotspot een plaats voor het geven en volgen van muziek-, dans- en dramaonderwijs, de vijf wettelijke taken en overige activiteiten van de bibliotheek en educatieve activiteiten. Deze culturele activiteiten vinden uiteraard niet alleen in het centrum plaats. Daarom faciliteert de gemeente ook een culturele locaties buiten het centrum, het multicultureel centrum ’t Tejaterke. De Gemeente Best vindt een aantrekkelijk kunst – en cultuurklimaat van belang, omdat: - het de inwoners de mogelijkheid geeft zich te verrijken en talenten te ontwikkelen; - het uitdrukking geeft aan de identiteit van de gemeente en haar inwoners; - het bijdraagt aan de sociale cohesie; - het impulsen geeft voor innovatie en vernieuwing. Cultuur en kunst zijn zowel een doel als een middel. In de eerste plaats is cultuur en kunst een doel op zich. Actieve en passieve cultuurparticipatie geeft een vrijetijdsbesteding Daarnaast kunnen inwoners zich hierdoor verrijken en ontwikkelen. Mensen worden aan het denken gezet en het kan nieuwe inzichten opleveren. Aan de andere kant kunnen cultuur en kunst als middel worden ingezet. Een cultuur- of kunstproject kan een middel zijn om elkaar beter te leren kennen of iets voor de buurt te betekenen. Kunst in de openbare ruimte kan de kwaliteit van de leef- en woonomgeving verhogen. Voor het opstellen van deze Cultuur- en Kunstnota is er een bijeenkomst met culturele partners geweest. Hierin zijn allerlei zaken opgehaald die deze partners belangrijk vinden. De meeste waren gericht op de faciliterende rol van de gemeente en met name op het niveau van de actieplannen. Dit wordt meegenomen en het veld wordt weer betrokken bij het opstellen van de tweejaarlijkse actieplannen. Voor het onderdeel beeldende kunst is de Adviescommissie Beeldende Kunst betrokken bij het opstellen bij het onderdeel beeldende kunst van deze nota.
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 6 van 15
Amateurkunst & Volkscultuur Best kent een levendig vrijwilligersleven met een breed aanbod van amateurkunst en cultuur. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om koren, muziekkorpsen, toneel-, dans- en fotoverenigingen. Zij vormen een vitaal onderdeel van het culturele leven en dragen wezenlijk bij aan de leefbaarheid van Best. Amateurkunst kweekt saamhorigheid en wederzijdse waardering, van jong tot oud. De amateurkunst in zijn geheel heeft een belangrijke positie in het sociaal, cultureel en economisch leven. Naast de eerdergenoemde culturele verenigingen, maken in Best ook activiteiten op het gebied van volkscultuur onderdeel uit van kunst en cultuur. Het gaat dan om Carnaval, Koningsdag en Sinterklaas. Dit immaterieel erfgoed zijn tradities en rituelen die wij belangrijk vinden en niet verloren willen laten gaan. Immaterieel erfgoed is levend erfgoed. Je kunt immaterieel erfgoed niet conserveren en restaureren, zoals monumenten, archiefstukken en museumvoorwerpen. Zonder hedendaagse betekenis worden tradities en rituelen niet meer gebruikt en verdwijnen ze. Daarom is het belangrijk dat immaterieel erfgoed meegaat met zijn tijd. Immaterieel erfgoed is de schakel tussen heden, verleden en toekomst. Het is cultuur van nu, maar geeft ook een gevoel van verbondenheid met vorige generaties en is tegelijkertijd ook toekomstgericht omdat mensen het willen doorgeven aan volgende generaties. Cultuurhistorie geeft aan waar we vandaan komen en maakt onderdeel uit van onze identiteit. Vandaar dat ook herdenkingen en de bevrijding onderdeel uitmaken van de volkscultuur. In een aantal gevallen is er sprake van ondersteuning van de amateurkunsten door de gemeente door middel van een jaarlijkse subsidie. Daarnaast is er een mogelijkheid om een incidentele subsidie aan te vragen voor een eenmalige culturele activiteit in Best. Voor beide soorten subsidies is er de Nadere regeling subsidieverstrekking Vrijwilligersorganisaties cultuur.
Behouden en versterken -
Behouden en versterken van het bestaande culturele aanbod en nieuwe initiatieven waar mogelijk en gewenst ondersteunen.
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 7 van 15
Bibliotheek Onze bibliotheek is een plaatselijke en publieke toegangspoort tot informatie en cultuur en speelt een grote rol bij de bevordering van lezen en de leescultuur en bij de brede verspreiding van literatuur. Het biedt laagdrempelig toegang tot kennis en kan daarbij bijdragen aan levenslang leren, het zoeken, vinden en beoordelen van informatie en de culturele ontwikkeling van individuen en maatschappelijke groeperingen. De Bibliotheekwet uit 2015 legt vast aan welke eisen een bibliotheek moet voldoen: a. Functioneren vanuit publieke waarden. Deze waarden zijn: betrouwbaarheid, onafhankelijkheid, authenticiteit, pluriformiteit en toegankelijkheid. -
b. Vervullen van vijf maatschappelijke functies. De lokale fysieke bibliotheek dient bij te dragen aan de ontwikkeling en verbetering van de maatschappelijke kansen van het algemene publiek door het: ter beschikking stellen van kennis en informatie. bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie. bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur. organiseren van ontmoeting en debat. kennis laten maken met kunst en cultuur. Door met name door de toevoeging van de laatste twee punten is de functie van de bibliotheek verbreed ten opzichte van de vorige wet. c.
Invulling geven aan een aantal activiteiten. De openbare bibliotheken functioneren als een netwerk. Om de gewenste samenwerking tussen de deelnemers in dit netwerk te bereiken zijn zes activiteiten verplicht gesteld aan de lokale bibliotheekvoorzieningen. Alle deelnemers moeten: gebruik maken van de Nationale bibliotheekcatalogus. deelnemen aan het Interbibliothecair leenverkeer. gebruik maken van het gemeenschappelijk collectieplan. deelnemen aan de gemeenschappelijke digitale infrastructuur. gebruik maken van de uniforme ledenadministratie en algemene voorwaarden. ondersteuning bieden aan het onderwijs.
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 8 van 15
De gemeente is met de Bibliotheekwet verantwoordelijk gemaakt voor het lokale bibliotheekwerk. Maar de gemeente is niet verplicht om een bibliotheek in stand te houden of deze te subsidiëren. Het idee er achter is dat dit zich niet verdraagt met het karakter van de wet, die decentraal en vrijwillig is en weinig verplichtingen bevat. De rol van de gemeente is om de lokale bibliotheek te stimuleren om aan de wet te voldoen en om deel te nemen aan het bibliotheeknetwerk. Er zijn in de Bibliotheekwet echter geen verplichtingen opgenomen voor gemeenten voor de inhoudelijke invulling van deze taak. De digitale bibliotheek is een taak geworden van de Koninklijke Bibliotheek. Door de Bibliotheekwet is er een verbreding van de verantwoordelijkheden van de lokale bibliotheek. Deze gaat verder dan enkel het uitlenen van boeken en andere informatiedragers. De bibliotheek heeft een breed takenpakket gekregen om als het ware als huiskamer te fungeren. De uitdaging zit hem de komende jaren in het hervormen van het huidige aanbod en het verder uitwerken van de nieuwe functies binnen de bibliotheek. Maar ook buiten de fysieke vestiging, in de samenleving. Samenwerking met andere culturele spelers is een belangrijke voorwaarde voor het al dan niet hierin slagen. Daarnaast is de digitale component en de verbinding met de landelijke digitale bibliotheekvoorziening (koninklijke Bibliotheek) een gegeven. De consequenties van bovenstaande ontwikkelingen moeten de komende jaren door de lokale bibliotheek verder worden uitgewerkt in samenspraak met de gemeente. Er liggen uitdagingen om de transformatie van collectie naar connectie te maken. De bibliotheek moet conform de vijf taken een knooppunt voor kennis, ontmoeting en cultuur worden. Landelijk zijn er al een aantal voorbeelden waarbij de verbreding is uitgewerkt. Bij deze landelijke voorbeelden is de educatieve functie uitgebouwd als IN15-04055
IN15-04055 Pagina 9 van 15
aanbieder van informatie om laagdrempelig in aanraking te komen met boeken en lezen. Maar ook bijvoorbeeld door het aanbieden van cursussen en workshops. Deze kunnen gericht te zijn op het versterken van de zelfredzaamheid en de eigen kracht van mensen en vergroot daarmee de mogelijkheden van mensen om mee te doen in de maatschappij. Te denken valt aan aanbod om mediawijsheid en digitale vaardigheden aan te leren of te versterken. Door de nieuwe taken verder uit te breiden en te verdiepen, kan een wezenlijke bijdrage geleverd worden aan de gemeentelijke taken binnen het sociaal domein en daarmee een brede meerwaarde hebben voor de gemeente Best en haar inwoners. De gemeentelijke nota’s en uitvoeringsdocumenten (o.a. wat betreft jeugd en Wmo) binnen het sociaal domein en de daarin opgenomen ambities en doelstellingen zijn op dit gebied leidend. Verder is de samenhang met het onderwijs van belang. Hier wordt immers de basis voor leesvaardigheden gelegd. Volgens de Bibliotheekwet is de bibliotheek verplicht de relatie met het onderwijs uit te bouwen. Te denken valt ook aan verbindingen met andere maatschappelijke en educatieve organisaties zoals kinderopvang. De bibliotheek wordt betrokken bij de Lokaal Educatieve Agenda en de daarin opgenomen actiepunten. Hierdoor is de bibliotheek in Best niet alleen de samenwerking met partners op het gebied van onderwijs aan het versterken, maar wordt tevens aangehaakt bij concrete acties bijvoorbeeld op het gebied van taalachterstand.
Van collectie naar connectie -
Een aantrekkelijke bibliotheek als onderdeel van de Culturele Hotspot. De bibliotheek schept voorwaarden voor en levert een bijdrage aan de verbetering van de zelfredzaamheid, de participatie van inwoners en de mogelijkheden om een leven lang te leren. Dit doet zij door invulling te geven aan haar vijf kerntaken: ter beschikking stellen van kennis en informatie, bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie, bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur, organiseren van ontmoeting en debat en het kennis laten maken met kunst en cultuur.
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 10 van 15
cultuur- en kunsteducatie Het belang van cultuur- en kunsteducatie wordt ook in Best onderkend. Het draagt bij aan de ontwikkeling en ontplooiing van kinderen. Cultuur- en kunsteducatie stimuleert kinderen om andere ‘talen te spreken’, waardoor onvermoede talenten boven kunnen komen. Leerlingen met een taalachterstand blijken bijvoorbeeld grote toneeltalenten te zijn. Hiernaast is creativiteit van groot belang voor onze kenniseconomie. Creativiteit wordt bevorderd door cultuur- en kunsteducatie. Door cultuur- en kunsteducatie te verankeren in ons onderwijs wordt het creatieve vermogen van leerlingen sterker ontwikkeld. Cultuur- en kunsteducatie draagt immers op een andere wijze bij aan de ontwikkeling en ontplooiing van kinderen dan die door het onderwijs en de kinderopvang wordt geboden. Hiermee versterken de beide gebieden elkaar. In Best worden kinderen op verschillende manieren in het basis- en het voorgezet onderwijs in contact gebracht met kunst en cultuur. Kinderen kunnen op jonge leeftijd al kennismaken met een breed aanbod van culturele disciplines en dit zorgt ervoor dat een interesse voor kunst en cultuur wordt gewekt. Door kunst en cultuur via het reguliere onderwijs aan te bieden komen alle kinderen in Best hiermee in aanraking. Ook kinderen van ouders die om wat voor reden dan ook niet (kunnen) kiezen voor kunst- en cultuuronderwijs. De gemeente participeert mede om deze reden in de combinatiefunctionarissenregeling. Hierbij trekken gemeente, culturele partners en IN15-04055
IN15-04055 Pagina 11 van 15
het onderwijs gezamenlijk op om door de inzet van extra cultuur- en kunstdocenten, kunst en cultuur een stevigere verankering in het onderwijs te geven. Met als doel te bevorderen dat de jeugd tot 18 jaar vertrouwd raakt met één of meer kunst- en cultuurvormen en het stimuleren van actieve kunstbeoefening onder jongeren. Naast deze kennismaking via scholen, zijn er in Best verschillende andere mogelijkheden voor jeugdigen om kennis te maken met kunst en cultuur of om de aangeboorde culturele talenten verder te ontwikkelen. Zo is er een breed aanbod van muziek-, dans en dramaonderwijs. Verder zijn er diverse andere kunst- en cultuurcursussen. Naast een leuke en leerzame vrijetijdsbesteding die de deelnemers plezier bezorgt, dragen ook deze cursussen bij aan de ontwikkeling en ontplooiing van kinderen in Best. De gemeentelijke rol is in deze een faciliterende. De gemeente zorgt, met het Rijk en het culturele veld, voor de bekostiging van een aantal combinatiefunctionarissen Cultuur. Daarnaast zijn er diverse budgetten beschikbaar om het culturele aanbod van vrijwilligersorganisaties te subsidiëren.
Ontwikkeling en ontplooiing -
Ieder kind krijgt een basis voor een cultureel leven mee. Het stimuleren van actieve en passieve kunstbeoefening onder jongeren.
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 12 van 15
Beeldende Kunst Dit hoofdstuk geeft een visie voor initiatieven, plannen en projecten die behoren tot het publieke domein van de beeldende en toegepaste kunst. Beeldende kunst is alle kunst waarbij door middel van beeldvorming een boodschap wordt overgedragen van de kunstenaar naar het publiek. Het zijn visuele uitingen, dat wil zeggen dat het gaat om kunstwerken die je kunt zien. Vormen van beeldende kunst zijn: beeldhouwkunst, schilderkunst, textiele kunst, grafiek, fotografie en film. Toegepaste kunst is esthetische vormgeving van functionele voorwerpen zoals gebouwen, meubels, kleding, drukwerk en dergelijke. In tegenstelling tot de niet-functionele, autonome uitingen van beeldende kunst hebben ontwerpen van toegepaste kunst ook een praktisch nut, een functie. Ook toegepaste kunst kan in sommige gevallen gerekend worden tot de beeldende kunst.
De ambitie van Best is om via beeldende kunstuitingen binnen de eigen grenzen het culturele klimaat verder te stimuleren. Beeldende kunst is bij uitstek een discipline die zich leent voor experimenten en innovaties. Deze discipline kan een belangrijke bijdrage leveren aan een dynamisch en prikkelend kunstklimaat. Kunstwerken verfraaien de openbare ruimte en brengen mensen IN15-04055
IN15-04055 Pagina 13 van 15
op een laagdrempelige wijze in aanraking met kunst. Beeldende kunst in de openbare ruimte werkt daarmee als een museum zonder deuren of drempels. Beeldende kunst maakt het dorp mooier, geeft haar identiteit en voorziet haar van monumentale herdenkings- en markeringspunten. En beeldende kunst kan een ruimte een bijzondere betekenis geven. Deze vorm van kunst vertelt inwoners iets over het verleden, het heden, de omgeving en de bewoners. Op die manier versterken kunstwerken de herkenbaarheid van Best en dragen bij aan de zich voortdurend ontwikkelende identiteit van deze gemeente. Een goed kunstbeleid verhoogt het welzijn van de bewoners, creëert een aantrekkelijk vestigingsklimaat, inspireert en nodigt uit tot betrokkenheid bij de samenleving. De hierboven geschetste ambitie is vertaald in een aantal uitgangspunten: Beeldende kunst draagt bij aan de visuele kwaliteit van de (woon-)omgeving. Beeldende kunst levert een bijdrage aan de identiteit van de (woon-)omgeving. De Adviescommissie Beeldende Kunst wordt om advies gevraagd bij alle zaken aangaande beeldende Kunst. Dit onder andere met het oog op de autonome kwaliteit. Bij nieuwbouwplannen en ontwikkelingsprojecten wordt de commissie tijdig ingeschakeld om te onderzoeken of en hoe beeldende kunst op een zinvolle manier kan worden ingepast. De eigenschappen en het karakter van de omgeving vormen het vertrekpunt bij de formulering van een opdracht. Inwoners worden op het juiste moment en op de juiste wijze betrokken bij de aanschaf, locatie en totstandkoming van kunstwerken. Een evenwichtige spreiding van beeldende kunst over Best. Beeldende kunst wordt nadrukkelijk onder de aandacht gebracht. We stimuleren innovatie, experimenten en tijdelijke kunstuitingen.
Van beeld naar kunst -
Het verfraaien van de openbare ruimte. Mensen op een laagdrempelige wijze in aanraking brengen met kunst.
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 14 van 15
Bronvermelding foto’s: Pagina Pagina Pagina Pagina Pagina Pagina Pagina Pagina Pagina
2 4 7 8 9 10 11 12 13
Dansendemens Ell-is Sinterklaasstichting De bibliotheek aan de Vliet Rechtbuigen Truusenbregje.nl Edmund van Groningen Thinkstock Website gemeente Best
IN15-04055
IN15-04055 Pagina 15 van 15