Inspiratiedag financiële vorming - 26 oktober 2015 - gedetailleerd programma We voorzien een actieve dag waarbij er vooral gewerkt wordt rond het delen van kennis en ervaringen rond financiële vorming. Na een kort plenair gedeelte bieden we diverse workshops aan. In de namiddag is er ook een infomarkt. Hieronder volgt een beschrijving van de verschillende onderdelen van het programma. Plenair – voormiddag (9u40 – 10u30) Experten van het departement Onderwijs en Vorming en van het Agentschap voor Hoger Onderwijs, Volwassenonderwijs, Kwalificaties en Studietoelagen (AHOVOKS) Waarom is financiële vorming meer dan ooit belangrijk en hoe wordt financiële vorming ingepast in het Vlaams onderwijs? In 2012 werd de financiële geletterdheid van 15-jarige leerlingen voor het eerst internationaal vergelijkend in kaart gebracht als onderdeel van het PISA-onderzoek (Programme for International Student Assessment). Ontdek de resultaten. Plenair – panelgesprek (13u00 – 13u50) Kom meer te weten over financieel gedrag bij jongeren aan de hand van enkele markante vaststellingen uit de studie ‘Financieel risicogedrag bij jongeren’. Ilse Cornelis (onderzoeker Cebud, Thomas More) legt stellingen voor aan diverse actoren uit het onderwijs of bezig met financiële vorming: Lora Hasenbroekx, voorzitster Vlaamse Scholierenkoepel; Geert Van Campenhout, prof. Onderzoeksgroep Finance, Accountancy and Taks; Patrick Heremans, coördinerend directeur secundair onderwijs, KOSH-Herentals; Liesbeth Matteussen, leerkracht PAV en ambassadeur van het pilootproject ‘Je geld slim beheren, een troef voor het leven’ en deelnemer aan het Wikifin@Schoolpilootproject; CL&W Het Leercentrum-Merksem) en Els Lagrou, projectmanager Vlaams Onderwijs FSMA/Wikifin.be. Workshops van 10u30 – 12u en 14u00 - 15u30 De workshops kunnen opgesplitst worden in 3 categorieën
Doe nieuwe kennis en inzichten op over financiële zaken; met deze bagage en met ons materiaal kan je deze onderwerpen daarna ook gemakkelijk in de klas aanbrengen. Leerkrachten die deelnamen aan het Wikifin.be-pilootproject financiële vorming, onze Wikifin.be-ambassadeurs, delen graag hun ervaringen. Ontdek hoe onze ambassadeurs met het Wikifin.be-materiaal aan de slag gingen. Maak ook kennis met materiaal dat in andere scholen werd ontwikkeld en wordt gebruikt tijdens de lessen financiële vorming. Laat je inspireren om ook zelf rond dit thema met je leerlingen te werken. Ontdek met spellen hoe je ook op een ludieke manier kan leren omgaan met geld. Word meer financieel bewust door een spel en ontdek ook hoe leerlingen dit ervaren. Daarna ben je overtuigd om met spel financiële thema’s aan te kaarten in de klas.
De diverse workshops: korte beschrijving
Workshop 1: Wikifin.be in een snapshot (45’) Door Filip Desmedt en Luk Delboo (experten FSMA – Wikifin.be) Je wil starten met een thema in de klas? Je hebt nood aan interactieve werkvormen? Ontdek snel hoe je de juiste informatie kan terugvinden. Ontdek de grote waaier aan objectieve en toegankelijke informatie, interactieve tools, filmpjes en lesmateriaal op www.wikifin.be en op www.wikifin.be/nl/wikifin-at-school.be.
Workshop 2: Betalen en nieuwe technologie: hoe doe ik het? (45’) Door Hans Knapen en Marijke Dheedene (experten FSMA – Wikifin.be) Met overschrijvingen en betalen met je bankkaart en kredietkaart ben je wellicht al vertrouwd. Ken je ook de nieuwe mogelijkheden zoals P2P-betaalsystemen en contactloos betalen? Ontdek tal van betaalmogelijkheden en waar je deze kan gebruiken. In deze workshop maak je kennis met een aantal klassieke betaalmiddelen maar ook met de betaalmiddelen die bij jongeren populair zijn. Wat moet je zeker weten over deze betaalmiddelen, welke zijn de risico’s en hoe worden ze precies gebruikt?
Workshop 3: Een krediet? Mens erger je niet! (45’) Door Karel Mangeleer (expert FOD Economie) Soms betalen we liever niet onmiddellijk, voor andere dingen hebben we het geld niet. Leer wat het onderscheid is tussen diverse kredietvormen en welk krediet wanneer past. Deze workshop maakt je vertrouwd met een aantal courante kredietvormen.
Workshop 4: Sparen en beleggen voor dummies (45’) Door Nathalie Flamen en François Bayi (experten FSMA – Wikifin.be) Je spaart voor een reis, een auto of een huis. Je legt centen aan de kant voor je pensioen. Misschien bezit je een kasbon, een beleggingsfonds of een aandeel. Er is een groot en heel divers aanbod van spaarformules en –producten. In deze workshop kom je er meer over te weten. Naast basisbegrippen rond sparen en beleggen wordt ook aandacht besteed aan begrippen als risico, tijd en waarde.
Workshop 5: De Nationale Bank van België (90’) Door Marianne Danneel (verantwoordelijke NBB-museum), Yves Randaxhe (verantwoordelijke onderwijsseminaries en Generation €uro competitie – NBB) en Marc De Geyter (verantwoordelijke Financieel Forum – NBB) Wat zijn de opdrachten van de Nationale Bank van België en waarvoor kan je als leerkracht bij onze centrale bank terecht? In deze workshop wordt vooral gewerkt aan kennisoverdracht. Wat doet de NBB en waarom? Wat met de financiële actualiteit? Je komt te weten waar je hierover informatie en lesmateriaal kan vinden.
Workshop 6: Met geld omgaan? Dat is kinderspel! (45’) Door Hendrik Bens (Centrum voor Informatieve spelen - CIS) Gedrag en attitude rond financiële zaken verander je vooral door dingen te ervaren. Spellen zijn hiervoor een leuk leermiddel. Ontdek hoe educatieve spellen je financiële gedrag en attitude kunnen verbeteren.
Workshop 7: Van Troeven tot Torekens – Alternatieve geldsystemen (45’) Door Igor Byttebier (Centrum voor Ontwikkeling van het Creatief Denken) Gemeenschapsmunten zijn in opmars: de wijkmunt Torekes in Gent, de zorgmunt Troeven in Turnhout, de e-portemonnee in Limburg, … Waarom zijn ze er en hoe werken ze? In deze interactieve workshop krijg je op een leuke manier inzicht in de theorie en de praktijk van deze nieuwe munten. Als deelnemer krijg je snel inzicht in de alternatieve muntsystemen; je kan dan met die bagage het thema aankaarten in de klas.
Workshop 8: 'Slim Beheer' in de basiseducatie of hoe werken aan financiële vaardigheden bij laaggeletterde volwassenen (90') Door Joke Huybrighs en Pascale Hoelebrandt, educatief medewerkers Maatschappijoriëntatie (Centrum voor basiseducatie vzw Leerpunt Gent-Meetjesland-Leieland) en Ineke Van Molle, maatschappelijk werkster (OCMW Gent) Hoe worden de eindtermen van de module 'Slim Beheer' vertaald naar lesinhoud en concreet gemaakt voor cursisten basiseducatie?
Workshop 9: Van cash tot smartphone – Aan de slag in de klas rond betaalmiddelen (45’) Door Annemie Van Moer en Mattia D’angello (leerkrachten PAV - CLW TNA Het Leercentrum Wikifin.be-ambassadeurs van het pilootproject “Je geld slim beheren, een troef voor het leven”) Betalen kan je op heel uiteenlopende manieren. Maar welke betaalmethode past het best bij jou? Ken je de voor- en nadelen van de verschillende betaalwijzen? Waar vind je informatie? Wat brengt de toekomst en waarop moet je letten wanneer je gebruik maakt van nieuwe technologie? Deelnemers aan deze workshop ontdekken hoe ze hun leerlingen vertrouwd kunnen maken met diverse betaalmiddelen en technologische vernieuwingen.
Workshop 10: Budget aan zet - Jouw middel tegen financiële kopzorgen (45’) Door Elke Claeys (verantwoordelijke Algemene Vorming - CDO Kortrijk - Wikifin.be-ambassadeur van het pilootproject “Je geld slim beheren, een troef voor het leven”); Ken Sandeman en Wendy Heins (medewerkers BudgetInZicht Limburg) De rekeningen staan in het rood en de maand is nog niet half. Welke kosten zie je over het hoofd? Hoe zorg je voor een balans tussen inkomsten en uitgaven? Met een simpel overzichtje breng je alles in kaart. Deelnemers ontdekken hoe je veel meer met je centen kan doen als je er slim mee omgaat en krijgen tips mee om te gebruiken in de klas. De Wikifin.be-ambassadeur en de BIZ-medewerkers delen hun ervaringen.
Workshop 11: Ga bewust om met je centen – Leer van de vele tips en je wordt een alerte consument (45’) Door Sophie Lahousse (PAV-leerkracht Leielandscholen Campus Stella Maris) en Line Herregods (PAVleerkracht - CLW VTI De Kering - Wikifin.be-ambassadeurs van het pilootproject “Je geld slim beheren, een troef voor het leven”) Je wordt overspoeld door reclame, koopjes, speciale online-acties, … Hoe koop je op een verantwoorde wijze? Waar let je best op wanneer je iets koopt? Wat kan je doen als je spijt hebt van je aankoop? Je nieuwe snufje is al na enkele weken stuk: heb je een garantie? Begrijp je de belangrijkste gegevens op je aankoopfactuur of garantiebewijs? Ontdek welke informatie voor jongeren belangrijk is en geef ze deze interessante weetjes mee. Leer van de Wikifin.be-ambassadeurs hoe zij dit aanpakken in de klas.
Workshop 12: Lenen: tips and tricks (45’) Door Corentin Verdegem en Annick Wittevrongel (leerkrachten PAV - HTISA/De Rotonde - Wikifin.beambassadeurs van het pilootproject “Je geld slim beheren, een troef voor het leven”) Een wagen, een bromfiets, een verre reis, studies, een huis, … Hiervoor heb je vaak niet voldoende middelen. Kan je hiervoor lenen? Waarop moet je letten als je een krediet afsluit? De Wikifin.be-ambassadeurs delen hun ervaringen: hoe kan je over dit onderwerp praten in de klas, hierrond werken, …
Workshop 13: Van spaarvarken tot crowdfunding – Sparen en beleggen (45’) Door Ruben Lelièvre en Ilse Pans (PAV-leerkrachten - KA Campus D’Hek Landen - Wikifin.beambassadeurs van het pilootproject “Je geld slim beheren, een troef voor het leven”) We hopen allemaal wel een centje te sparen om later een leuk hebbedingetje, een auto, kunst, en misschien wel een huis te kopen. Hoe spaar je voor de toekomst? Koop je aandelen of obligaties of probeer je geld op te halen via crowdfunding? De Wikifin.be-ambassadeurs laten zien hoe ze met dit thema aan de slag gaan in de klas. Ontdek welke boodschappen en tips ze aan de leerlingen geven, welke leervormen ze voor dit thema geschikt vinden, …
Workshop 14: Le fric, c’est quoi? Une expérience d’éducation financière dans des écoles francophones. (45’) Door Karine Huet (expert Wikifin-FSMA en projectcoördinator van een pilootproject in het Franstalig onderwijs (ASO-TSO)) Ook in het Franstalig onderwijs liep een pilootproject rond financiële vorming, maar dan in het ASO en TSO. In deze workshop leer je hoe financiële vorming daar werd geïntroduceerd. Ontdek hoe je met het Wikifin.be-materiaal aan de slag kan gaan, zowel binnen een vak als vakoverschrijdend.
Workshop 15: Interactief aan de slag met de resultaten van financiële geletterdheid bij PISA 2012 (90’) Door Inge De Meyer en Martin Valcke (PISA-team van de Universiteit Gent) Wat zeggen de PISA-resultaten concreet over de financiële vorming van onze 15-jarigen? Welke groepen leerlingen zijn meer/minder financieel geletterd? Welke factoren hebben de grootste samenhang met financiële geletterdheid? In deze workshop wordt dieper ingegaan op het concept financiële geletterdheid zoals het werd gemeten in PISA 2012 en op de resultaten van deze bevraging. Aan de hand van stellingen, discussies in kleine groepjes en plenaire terugkoppeling worden enkele opmerkelijke resultaten geduid en wordt een link gemaakt met de klaspraktijk.
Workshop 16: Skillville – Een serious game om financiële geletterdheid te verhogen: te gebruiken binnen secundair onderwijs en lerarenopleidingen (90’) Door Greet Fastré (UHasselt), Sebastiaan Jans (UC Leuven-Limburg) en Karolien Vlaeyen (UC LeuvenLimburg) In deze workshop zullen de doelstellingen van Skillville kort worden toegelicht. Er wordt aangetoond hoe financiële geletterdheid aan bod komt in de lerarenopleidingen: VOET, serious games, andere lesmethoden, contacten met leerlingen, samenwerking SO-HO, …
Workshop 17: Introductie van financiële geletterdheid in een overvol curriculum?!? Comeniusproject 2 Latijn St. Pieterscollege Leuven) Door Patrick Vandewiele (voorheen St.-Pieterscollege, nu Bisdom Mechelen), Pieter Van den Bosch (St. Pieterscollege), Alberik Hubin (UCLL) en Vera Vanhoucke (UCLL) Vanuit een internationaal project hebben KHLeuven/UCLL en het St.-Pieterscollege een strategie ontwikkeld om financiële geletterdheid te introduceren bij leerlingen die nergens in het curriculum economische vorming krijgen. In deze workshop willen we de resultaten van dit Comeniusproject kenbaar maken en de deelnemers warm maken om een gelijkaardig project op te zetten.
Workshop 18: Budgetbeheer: op eigen benen (45’) Door Johan Wolk (leraar PAV, Provinciale Technische School Maasmechelen) en Ann-Lise Cuypers (pedagogisch begeleider) Hoe als PAV-leerkrachten en maatschappelijk assistenten preventief werken met de laatstejaars van het technisch en beroepsonderwijs en hen beter voorbereiden op de arbeidswereld, met zijn vele valkuilen en gevaren. In 'Op eigen benen' willen we je wegwijzers aanbieden. Het boekje is een werkdocument waarmee leerlingen de eerste stappen in de arbeidswereld leren zetten. Wat moeten ze doen als ze de school verlaten? En vooral, hoe beheren ze hun zuurverdiende centen? Welke zijn de valkuilen? Tijdens de workshop wordt de werkbundel (of delen eruit) voorgesteld en maken we samen een oefening budgetteren.
Workshop 19: Spelen met centen – Geen zin meer om abstract te werken rond geld? Ontdek hoe het anders kan (90’) Door Hendrik Bens, Joost Capiau, Kelly Broux en Michiel Kun (spelanimatoren - Centrum voor Informatieve Spelen, Leuven) Doe mee aan ons spel en leer op een ludieke manier hoe je met centen kan omgaan. Spellen stimuleren de deelnemers om na te denken over geld.
